Berria.eus

2016(e)ko abenduaren 27(a), asteartea

ADITZA LANTZEN 5

ADITZA:

PERTSONA MORFEMAK:
Nik---Na
Zuk---Za
Hark--D
Guk---Ga
Zuek--Za
Haiek--D

INDIKATIBOA:
ORAINA IRAGANA
NOR Naiz Nintzen
NOR-NORI Natzaizu Nintzaizun
NOR-NORK Ditut Nituen
NOR-NORI-NORK Diogu Genion


BALDINTZA:
ONDORIOA:
Indikatiboko iraganetik abiatuz “BA” hasieran gehitu eta bukaerako -(e)n kendu.
Baldintzatik abiatuz, hasierako “ba” kendu eta bukaeran “ke” ipini. Sistema NOR denean, bukaeran “teke”
Banintz
Nintzateke
Banintzaizu
Nintzaizuke
Banitu
Nituzke
Bagenio
Genizkioke

AHALERA:

NOR
  • Naiteke
  • Zaitezke
  • Gaitezke
  • Zaitezkete
NOR-NORI

Pertsona morfema + KI + beste pertsona morfema + KE
(Nor) (Nori)
*Zakidake: zu-niri

NOR-NORK

Pertsona morfema + -zake + pertsona morfema
(nor) (it) (te) (nork)
        * Nazakezu: zuk-ni
NOR-NORI-NORK:

Dieza(zki) + pertsona morfema+ KE + pertsona morfema
(nor) (nori) (nork)
        * Diezaieket: Nik-haiei-hura

SUBJUNTIBERA:

BETI BUKAERAN “N” DU, BAI ORAINALDIAN ETA BAITA IRAGANEAN ERE

Bi modu daude subjuntibera lortzeko:
      1. Ahaleratik pasa: Ahalera hartu eta bukaerako “ke” kendu eta “-(e)n” jarri.
        *Zakidake---zakidan
        *Nazakezu---nazazun
      2. Sistemak kontuan izanda:
        NOR
ORAINA
IRAGANA
Nadin
Nendin
Zaitezen
Zintezen
Dadin
Zedin
Gaitezen
Gintezen
Zaitezten
Zintezten
Daitezen
Zitezen

NOR-NORI
Indikatiboko aditzari, “-tza”-ren lekuan “ki” jarri.
Perts.morf + ki (zki) + perts. Morf + N
*Natzaio--nakion--nenkion: ni-hari
NOR-NORK
Indikatiboko aditzean, “u”-ren ordez, “-(e)za” jarri
*Zaitut--zaitzadan: nik-zu
*Gaituzu--gaitzazun: zuk-gu
NOR-NORI-NORK
Indikatiboko morfemak errespetatu eta “-ieza” sartu.
*Dizuet--Diezazuedan
*Zenizkigun--Zeniezazkigun

iruzkinik ez:

Argitaratu iruzkina