ADITZA LANTZEN 5

ADITZA:

PERTSONA MORFEMAK:

Nik---Na

Zuk---Za

Hark--D

Guk---Ga

Zuek--Za

Haiek--D

INDIKATIBOA:

ORAINA IRAGANA

NOR Naiz Nintzen

NOR-NORI Natzaizu Nintzaizun

NOR-NORK Ditut Nituen

NOR-NORI-NORK Diogu Genion

BALDINTZA:	ONDORIOA:
Indikatiboko iraganetik abiatuz “BA” hasieran gehitu eta bukaerako -(e)n kendu.	Baldintzatik abiatuz, hasierako “ba” kendu eta bukaeran “ke” ipini. Sistema NOR denean, bukaeran “teke”
Banintz	Nintzateke
Banintzaizu	Nintzaizuke
Banitu	Nituzke
Bagenio	Genizkioke

AHALERA:

NOR

• Naiteke
• Zaitezke
• Gaitezke
• Zaitezkete

NOR-NORI

Pertsona morfema + KI + beste pertsona morfema + KE

(Nor) (Nori)

*Zakidake: zu-niri

NOR-NORK

Pertsona morfema + -zake + pertsona morfema

(nor) (it) (te) (nork)

* Nazakezu: zuk-ni

NOR-NORI-NORK:

Dieza(zki) + pertsona morfema+ KE + pertsona morfema

(nor) (nori) (nork)

* Diezaieket: Nik-haiei-hura

SUBJUNTIBERA:

BETI BUKAERAN “N” DU, BAI ORAINALDIAN ETA BAITA IRAGANEAN ERE

Bi modu daude subjuntibera lortzeko:

1. Ahaleratik pasa: Ahalera hartu eta bukaerako “ke” kendu eta “-(e)n” jarri.
   *Zakidake---zakidan
   *Nazakezu---nazazun
2. Sistemak kontuan izanda:
   NOR

ORAINA	IRAGANA
Nadin	Nendin
Zaitezen	Zintezen
Dadin	Zedin
Gaitezen	Gintezen
Zaitezten	Zintezten
Daitezen	Zitezen

NOR-NORI

Indikatiboko aditzari, “-tza”-ren lekuan “ki” jarri.

Perts.morf + ki (zki) + perts. Morf + N

*Natzaio--nakion--nenkion: ni-hari

NOR-NORK

Indikatiboko aditzean, “u”-ren ordez, “-(e)za” jarri

*Zaitut--zaitzadan: nik-zu

*Gaituzu--gaitzazun: zuk-gu

NOR-NORI-NORK

Indikatiboko morfemak errespetatu eta “-ieza” sartu.

*Dizuet--Diezazuedan

*Zenizkigun--Zeniezazkigun

ADITZA LANTZEN 4

INDIKATIBOA	ERRAN ZEIN SISTEMATAKOAK DIREN ADIZKIOK:	PARTE HARTZEN DUTEN PERTSONAK	PASA IRAGANERA:
JOAN NATZAIZU	Nor-nori	ni-zuri	Joan nintzaizun
GALDEGIN DIZUT	Nor-nori-nork	Nik-zuri-hura	Galdegin nizun
EROSI DIZKIZUTE	Nor-nori-nork	Haiek-zuri-hura	Erosi zizkizuten
IKUSI ZAITUZTE	Nor-nori-nork	Haiek-zuri-hura	Ikusi zintuzten
ERORI ZAIZKIO	Nor-nori	Haiek-hari	Erori zitzaizkion
JOAN GATZAIZKIO	Nor-nori	Gu-hari	Joan gintzaizkion
EKARRI NAU	Nor-nork	Hark-ni	Ekarri ninduen
ERAMAN DITUGU	Nor-nork	Guk- haiei	Eraman genituen
ETORRI DIRA	Nor	Haiek	Etorri ziren

BALDINTZA	ONDORIOA
Etorriko balitz	Etorriko litzateke
Eramango balituzte	Eramango lituzkete
Eroriko balitzaio	Eroriko litzaioke
Joango banintzaio	Joango nintzaioke
Erosiko baliote	Erosiko liokete
Hurbilduko bazintzaizkit	Hurbilduko zintzaizkidake
Ikusiko bazintu	Ikusiko zintuzke
Dei egingo baligu	Dei egingo liguke
Aitortuko balidate	Aitortuko lidakete

AHALERA	SISTEMA---------------PERTSONAK	SUBJUNTIBERA
EGIN DEZAKEZU	Nor-nork Zuk-hura	Egin dezazun
ETOR ZAITEZKE	Nor Zu	Etor zaitezen
EROS DIEZADAKEZU	Nor-nori-nork Zuk-niri-hura	Eros diezadazun
EKAR GAITZAKETE	Nor-nori Haiek-gu	Ekar gaitzaten
IRAKUR DITZAKEGU	Nor-nork Guk-haiek	Irakur ditzagun
ERAMAN ZAITZAKEGU	Nor-nork Guk-zu	Eraman zaitzagun
DEI NAZAKETE	Nor-nork Haiek-ni	Dei nazaten
HURBIL DAKIZKIDAKE	Nor-nori Haiek-niri	Hurbil dakizkidan
ERAIKI DIEZAZKIDAKEZU	Nor-nori-nork Zuk-niri-haiek	Eraiki diezazkidazun
ETOR ZAKIZKIDAKE	Nor-nori Zu-niri	Etor zakizkidan

SUBJUNTIBERA ORAINALDIA	SUBJUNTIBERA IRAGANA
EKAR NAZAN	Ekar nintzan
ERAMAN DEZAZUN	Eraman zenezan
ERRAN DIEZAIOZUN	Erran zeniezaion
IDATZ DEZATEN	Idatz zezaten
IRAKUR DITZADAN	Irakur nitzan
ETOR DAKION	Etor zekion
IRITS GAKIZKIEN	Irits genkizkien
HURBIL DAKIDAN	Hurbil zekidan
DEI DIEZAIOGUN	Dei geniezaion

ADITZA LANTZEN 3

INDIKATIBOA

IRAGANA

BALDINTZA

ONDORIOA

AHALERA

SUBJUNTIBOA

ETORRI NAIZ	Etorri nintzen	Etorriko banintz	Etorriko nintzateke	Etor naiteke	Etor nadin
JOAN NATZAIZU	Joan nintzaizun	Joango banintzaizu	Joango nintzaizuke	Joan nakizuke	Joan nakizun
HURBILDU GATZAIZKIZU	Hurbildu gintzaizkizun	Hurbilduko bagintzaizkizu	Hurbilduko gintzaizkizuke	Hurbil gakizkizuke	Hurbil gakizun

EROSI DITUZTE	Erosi zituzten	Erosiko balituzte	Erosiko lituzkete	Eros ditzakete	Eros ditzaten
IKUSI GAITU	Ikusi gintuen	Ikusiko bagintu	Ikusiko gintuzke	Ikus gaitzake	Ikus gaitzan
ERAMAN DIZKIZUT	Eraman nizkizun	Eramango banizkizu	Eramango nizkizuke	Eraman diezazkizuket	Eraman diezazkizudan

IRITSI DA	Iritxi zen	Iritsiko balitz	Iritsiko litzateke	Irits daiteke	Irits dadin
ERORI ZAIO	Erori zitzaion	Eroriko balitzaio	Eroriko litzaioke	Eror dakioke	Eror dakion
EKARRI ZAITU	Ekarri zintuen	Ekarriko bazintu	Ekarriko zintuzke	Ekar zaitzake	Ekar zaitzan
ETORRI GARA	Etorri ginen	Etorriko bagina	Etorriko ginateke	Etor gaitezke	Etor gaitezen
IRAKURRI DIZU	Irakurri zizun	Irakurriko balizu	Irakurriko lizuke	Irakur diezazuke	Irakur diezazun

ADITZA LANTZEN 2

HUTSUNEAK BERE ARIKETA

Aditza honela aldatu: egin dut—egin nuen—egingo banu—egingo nuke

1. Egin diogu. Egin genion. Egingo bagenio. Egingo genioke.
2. Etorri zarete. Etorri zineten. Etorriko bazinate. Etorriko zinateke.
3. Erori zait. Erori zitzaidan. Eroriko balitzait. Eroriko litzaidake.
4. Saldu ditugu. Saldu genituen. Salduko bagenitu. Salduko genituzke.
5. Ikusi diet. Ikusi nien. Ikusiko banie. Ikusiko nieke.
6. Hartu zaituzte. Hartu zintuzten. Hartuko bazintuzte. Hartuko zintuzkete.
7. Ekarri nau. Ekarri ninduen. Ekarriko banindu. Ekarriko ninduke.
8. Bultzatu ditut. Bultzatu nituen. Bultzatuko banitu. Bultzatuko nituzke.
9. Jan dit. Jan zidan. Jango balit. Jango lidake.
10. Joan gara. Joan ginen. Joango bagina. Joango ginateke.
11. Sartu dira. Sartu ziren. Sartuko balira. Sartuko lirateke.
12. Azaldu dizuet. Azaldu nizuen. Azalduko banizue. Azalduko nizueke.
13. Ulertu duzue. Ulertu zenuten. Ulertuko bazenute. Ulertuko zenukete.
14. Ahaztu zaizkizu. Ahaztu zitzaizkizun. Ahaztuko balitzaizkizu. Ahaztuko litzaizkizuke.
15. Maitatu naute. Maitatu ninduten. Maitatuko banindute. Maitatuko nindukete.
16. Egosi dizkiegu. Egosi genizkien. Egosiko bagenizkie. Egosiko genizkieke.
17. Landu dituzte. Landu zituzten. Landuko balituzte. Landuko lituzkete.
18. Idatzi didate. Idatzi zidaten. Idatziko balidate. Idatziko lidakete.
19. Irakurri didazue. Irakurri zenidaten. Irakurriko bazenidate. Irakurriko zenidakete.
20. Prestatu zaizkizu. Prestatu zitzaizun. Prestatuko balitzaizkizu. Prestatuko litzaizkizuke.

ADITZA LANTZEN 1

Ondoko aditzak jokatu, era honetara: egin dut—egin nuen—egingo banu—egingo nuke—egin dezadan—egin nezan.

INDIKATIBOA	IRABANA	BALDINTZA	ONDORIOA	SUBJ.OR	SUBJ.IR.
Adierazi dute	Adierazi zuten	Adieraziko balute	Adieraziko lukete	Adieraz dezaten	Adieraz zezaten
Bidali ditu	Bidali zituen	Bidaliko balitu	Bidaliko lituzke	Bidal ditzan	Bidal zitzan
Gelditu da	Gelditu zen	Geldituko balitz	Geldituko litzateke	Geldi dadin	Geldi zedin
Esaten zaio	Esaten zitzaion	Esango balitzaio	Esango litzaioke	Esan dakion	Esan zekion
Hurbildu zaitu	Hurbildu zintuen	Hurbilduko bazintu	Hurbilduko zintuzke	Hurbil zaitzan	Hurbil zintzan
Dago	Zegoen	Balego	Legoke	Egon dadin	Egon zedin
Daki	Zekien	Baleki	Lekioke	Jakin dezan	Jakin zezan
Eman diogu	Eman genion	Emango bagenio	Emango genioke	Eman diezaiogun	Eman geniezaion
Ikusi dituzue	Ikusi zenituzten	Ikusiko bazenituzte	Ikusiko zenituzkete	Ikus ditzazuen	Ikus zenitzaten
Erori zaizkit	Erori zitzaizkidan	Eroriko balitzaizkit	Eroriko litzaizkidake	Eror dakizkidan	Eror zekizkidan