Berria.eus

2016(e)ko abenduaren 27(a), asteartea

KI HANPADURA 1

Hurrengo esaldi eta pasarteak aztertu eta gaizki dagoena zuzendu
1.- Anaiak holako lanik ez zituela nahi jakinarazi zion.

2.- Bizikleta behar ez zen bidetik ibilki eta autoak harrapatu!

3.- Herrian ikusi zidaten atzo eta gaur haiekin joateko erran naute.
4.- Ama pentsatzen dago zer egin behar duen bihar bazkaltzeko.
5.- Neronek liburua erosi nuen Xalbadorren.
6.- Apez bezala egon ziren bi urtez Bidankozen.
7.- Horiek ere dakite Anderrek zergatik suspenditu du.
8.- Futbol jokalarietaz mintzatzen pasatzen du eguna, batere mugitu gabe.
9.- Aitak sukaldea garbitzea esan zion, baina kasurik ez.
10.- Horien artean bada mutil bat dela nire lehengo ikaskidearen oso laguna.

11.- Berueten omen zegoen gizonen bat inguruotan denak ikaratzen zituena, borrokalari fama zuena. Bordaberrik berak ere ez zuen polita izan behar eta, jakinki gizon horren berri, eta ikustera joateko aiherrak (irrikitan) egoki aspaldian!

12.- Gazta jan dut, eta ere bai haragia.
13.- Neska hura hementxe gelditu egin zen.
14.- Kalean ikusi diet goizean baina ez diet deus ere erran.
15.- Petra Mari nire ikastolako irakasle bat da.
16.- Jakinarazi zion libururik ez zituela ekarri.
17.- Badut lagun bat dela Irurtzungoa.
18.- Irakasle bezala egon zen bi urtez Erratzun.

19.- Bista ona edukiki, baina ezin elkar ikusi!

20.- Irailak 14 etorriko zela erran zuen, baina ez etorri!
21.- Asko oroitzen naiz urte hartan ezagutu nuen mutil batetaz.
22.- Deitu eta deitu ari naiz, baina inork ez erantzuten!

23.- Beti ereta (‘rollo’) berarekin ari da, beste batean ez duela onartuko, baina unea iristen denean beti baietz erraki ergel horrek!

Beti ereta (‘rollo’) berarekin ari da, beste batean ez duela onartuko, baina unea iristen denean beti baietz erraki ergel horrek!

24.- Donostitik Zarautzera hogei eta bost kilometro daude.
25.- Ez zuela nahi esaten zuen, ez zuela hartu behar, baina edari hura gustatzen eta azkenean hartu! 26.- Ingelesez mintzatzera ikasi zuen Londresen, sei hilabeteetan.
27.- Hori beti besteetaz baliatzen da nahi duena lortzeko.
28.- Han feria ikusten genbiltzan, eta halako batean hor ikusten dugu jendea dena ijito bati makilekin kristorenak ematen. Zer ote zen eta, kartera lapurtzen bati ari zela, besteak ikusi! Jo garrotearekin, eta eskuan zeukan kartera kendu omen zion!
29.- Mirari zegoen pentsatzen gauzak ez zituela ongi egin.
30.- Gaizkixe da gure mutikoa orain!
31.- Mikelek bazuen lagun bat zela unibertsitateko langilea.
32.- Zazpi egun honetan ez du begirik itxi!
33.- Aita badago gaixorik, ospitalean.
34.- Alkate aitaren lehengusua izan zen luzaz.

35.- Gaur ez dut batere asmatzen, ez dago gauzak zuzen egiteko modurik! Astelehena izaki!

36.- Hobe da kurtsoan zehar lan pixka bat egitea ezen ez gero uda ikasten pasatzea.
37.- Garagardoa Ikerrek, gustu-gustura edan egin zuen.
38.- Esan zion lan hura egitea, baina besteak ez zuen egin.
39.- Lehen aldia da prozedura hori erabiltzen dela.
40.– Urtzi dago etxean.

41.- Ez erosteko esan nien, garestiegia zela, baina eroski zozo haiek!
42.- Jatera eman zion, baina ezin zeun deus irentsi, hain zegoen ahul.
43.- Ergel hark denda non zegoen ez genekiela uste zuen, baina guk jakin eta jokoa erosi!

44.- Hemendik ederki ikusiki Mikelen etxea! Han da, gain hartan.

45.- Merkatuan ogia erosi eta berehala joanen naiz etxera, zu egon lasai.
46.- Zuk gauzak beti gaizki azaltzen! Hola ez dago deus ere egiterik hemen!
47.- Hau honela izan eta gabiltza hain ardura gutxirekin!

48.- Erretzeko beroa ari zuen eta berokia jantzirik ekarki ergel hark!

49.- Nago ez ote den hobe deus ez egin eta esperoan gelditzea.
50.- Baina hurrengo aukera zetorkionean agur agindu onak!, agur asmo ederrak!, behingoa ezer ez zela eta, berriz ere berera eta lehenera. Arimaren etsaiak bakoitzean behin baino ez du eskatzen. Hark jakin behin askok egiten dutela beti !
51.- Tiroa ez egiteko agindu zion tenienteak, baina ez zion aditu.
52.- Ez ibiltzen da ez ibiltzen uzten du.
53.- Nire irudiko oporretan askoz ere hobe gaude klasean baino.

54.- Hala, pixka bat egon nintzen haien bertsoak aditzen, eta ni ere lotsagabea izaki, eta gogoan daukat nola bota nuen aurreneko bertsoa, eta handik aurrera sekulako saioa egin genuen.

55.- Ez erosteko esan nien, garestiegia zela, baina eroski zozo haiek!

56.- Mirenek du aukera gauzak zuzen egiteko.

57.- Ez nuen uste, baina ageriki gure herria hemendik!

Ongi dago

58.- Daude franko izorratuak, baina ez ditugu botako.
59.- Jakin banu ez nintzen herrira joanen!
60.- Ariketa hariek klasean lan ditzakegu, ongi ikasi arte.

2 BAKARRIK EGIN DITUT SAIATU NAIZEN ARREN, EZ NEKIELAKO.

GALDEGAIA / MINTZAGAIA 2

Ariketa – Mintzagaia eta galdegaia

Perpaus hauetan, erran: 1) zein den galdegaia; 2) zein den mintzagaia; 3) mintzagaia hanpatua den ala ez.
Horiek zehaztu baino lehen, pentsatu perpausaren hitz-ordena markatua den.

1.- Mikelek atzo esnea edan zuen. (SOA)

2.- Mutiko hark euskaraz ongi zekien. (SOA)

3.- Mutiko hark ongi euskaraz zekien. (SOA)

4.- Nik hura banekien. (SOA)

5.- Aitatxi erori egin da. (SA)

6.- Madrilgoek Haritz pozik ikasketaburu izendatu dute. (SOA)

7.- Gerrillarien burua Ruandako armadak harrapatu du. (SOA)

8.- Anek oinetako berriak ahizparendako erosi ditu. (SOA)

9.- Liburuaz gustura mintzatu ginen atzo hitzaldian.

10.- Gu, atzo, hitzaldian, gustura liburuaz mintzatu ginen. (SOA)

11.- Ainarak goxokiak bere lagunarendako erosi ditu. (SOA)

12.- Gure aita zenak ahal zuen guztietan antxumekia jaten zuen. (SOA)

13.- Zinegotzi Mikelen adiskidea egon zen Aritzun. (OSA)

14.- Horrek euskara ederki daki. (SOA)

15.- Haiek euskara bazekiten, jakin.

16.- Nerea gelditu da etxean. (SAO)

17.- Erositako liburuak, Pellok Mireni utzi zikion atzo.

18.- Zuek ongi lehengo urteko lana egin zenuten. (SOA)

19.- Maindirea garbigailuan urratu zitzaion amari. (SOA)

20.- Ikasleek errektoreordeari irakasle haren jokaera okerra azaldu zioten.

21.- Jon kalean erori egin da. (SOA)

22.- Haiek dirua, ekarri, bazekarten. (SOA)

23.- Gu mintzatzen gara euskaraz holako lekuetan. (SAO)

24.- Dirua galdu zuen Mikelek atzo. (OAS)

25.- Osasunak aise partidak galtzen ditu. (SOA)

26.- Xalak Titini Donostiako Galarragan irabazi zion partida igandean. (SOA)

27.- Usakumea, ongi, Armairuko Mendialdea jatetxean egiten dute. (SOA)


28.- Hizkuntza zaila alemana iruditzen zitzaion mutil hari. (SOA)

29.- Mutikoek lanak irakasleari aurkeztu dizkiote arestian. (SOA)

30.- Lehengo eguneko hitzaldian nahasi egin nintzen ni. (OAS)

PERPAUSAK 7

Egizu hurrengo testu ttipien analisia

Guk aldaketa gauza dadin (M. P. Helburuzkoa) justizia trantsizionala landu nahi dugu, baina (P. Elkartua. Juntatua Aurkaritza) ez dute onartzen. Estrasburgoko auzitegitik horri buruzko ebazpen asko etorri dira, auziak ez direla (behar bezala) tratatu (M. P. konpletiboa) (M. P. Moduzkoa) esaten dute.

Guraso erdaldunez osatutako (M. P. Erlatibozkoa) taldeetan, euskararekiko jarrera positiboa dute (P. N.) denek. Euskaraz
ikasteko (M. P. Helburuzkoa) klaseetara joaten dira eta dakiten apurra erabiltzen dute, nahiz eta ez den erraza.(M. P. kontzesiboa). (P. E. Juntatua. Emendiozkoa)

Guraso etorkinekin izandako (M. P. Erlatibozkoa) elkarrizketetan ageri da euskararekin ez dutela (M. P. Konpletiboa) izan harremanik. Euskaraz jakitea (M. P. konpletiboa) ezinbestekoa iruditzen zaie seme-alabei lagundu ahal izateko, (M. P. Helburuzkoa) baina (P. E. Juntatua, aurkaritza) gero ez dira gai.

TESTUAK 1

ZENBAT URTE BIZIKO GARA?

Biologia aldizkarian Gorka Orive Arroyok idatzitako “Zenbat urte biziko gara?” testuan, egilea aldi berean igorlea da eta honen kasuan gaian aditua da, farmazian doktorea delako. Testuan Oriveren rola dibulgatzailea da. Bere asmoa objektiboki bizi itxaropenari buruzko informazioa ematea da; hau da, informazioa ematea besterik ez.

Horretarako testuaren hasieran eta bukaeran 3. pertsona orainaldian erabiltzen du. Nahiz eta testuko beste zati guztian 1. pertsona pluralean erabi. Hau testu osoan zehar hartzailea aktiboki agertzeko egiten du eta horrela honen presentzia ikustarazi, honen atentzioa bereganatzeko.

Testu hau maila akademiko on bat duen euskaldun batentzako pentsatua dago. Edonork ezin izango luke testu honetan aipatzen diren gauza guztiak ulertu. Orive Arroyok euskara batua erabiltzen du, maila estandar batean. Kanala idatzia da.

Lehen esan dugun bezala, azalpenezko testua da, informazioa zabaltzea du helburu eta horregatik logikoa denez, ez da modalizaziorik agertzen.

Woody Allen aipatzen du behin, beraz, testuan polifonia dago. Ez da soilik idazlearen ahotsa entzuten. Aldi berean, intertextualitatea dagoela esan dezakegu.

TESTU ANTOLATZAILEAK 3





PERPAUSAK 6

TESTU HONETAKO PERPAUSAK AZTERTU:

Soroetan lan egiten duten laborariek beti egin nahi izaten dute esnea eta gasna baina hau ez da beti posible. Gazteek ikusten dute lanean duten egoera eta horregatik nahiago izaten dute hirira lan egitera joan, soldata hilabetero izateko. Horrela ez dira hirietan gelditzen eta azken haue pairatzen dute bestela pairatuko ez luketen egoera aski bitxia: Ez dute gazterik, nahiz eta mendietan eta larreetan baden denentzako lana. Jendea herrietan geldi dadin lan politika eraginkorrak martxan jarriko direnean ikusiko dugu zer gertatzen den. Bitartean, zagarrek lehenago iragarri bezala, basamortu bilakatu dira gure herriak, jendea lasai bizitzeko toki hutsa.

  1. Soroetan lan egiten duten laborariek beti egin nahi izaten dute esnea eta gasna baina hau ez M.P. erlatibozkoa da beti posible.
        P. elkartua, juntata, aurkaritza
  1. Gazteek ikusten dute lanean duten egoera eta horregatik nahiago izaten dute hirira lan
M. P. erlatibozkoa
    egitera joan, soldata hilabetero izateko.
    M. P. konpletiboa M. P. helburuzkoa
        P. elkartua, juntatua, emendiozkoa
  1. Horrela ez dira hirietan gelditzen eta azken haue pairatzen dute bestela pairatuko ez luketen egoera aski bitxia. M. P. erlatibozkoa
      P. elkartua, juntatua, emendiozkoa
  1. Ez dute gazterik, nahiz eta mendietan eta larreetan baden denentzako lana.
                M. P. kontzasiboa
      P. Elkartua
  1. Jendea herrietan geldi dadin lan politika eraginkorrak martxan jarriko direnean ikusiko dugu
    M. P. helburuzkoa
          M. P. denborazkoa
    zer gertatzen den.
      M. P. zehar galdera
              P. elkartua
  1. Bitartean, zaharrek lehenago iragarri bezala, basamortu bilakatu dira gure herriak, jendea
          M. P. moduzkoa
    lasai bizitzeko toki hutsa.
      M. P. helburuzkoa
            P. Elkartua, juntatua, alborakuntza

PERPAUSAK 5

Aztertu testua osatzen duten perpausak:


Gainpopulazio arazo ugari sortzen ari da munduko txoko askotan. Pertsona kopuru erraldoi bati muturreko pobrezia eta hondakinen kudeaketa txarra gehituz gero, “slum”aren egoera agertuko zaigu. Delhi hiriko auzorik handiena den espazio horretan 150.000 lagun inguru bizi dira. Kamioiek egunero uzten dute zabortegian hiritik ekarritako zaborra, eta auzotarrek plastiko eta beira bilatzen dute, bizirauteko.

  1. Gainpopulazio arazo ugari sortzen ari da munduko txoko askotan.
      P. bakuna
  1. Pertsona kopuru erraldoi bati muturreko pobrezia eta hondakinen kudeaketa txarra gehituz gero, “slum”aren egoera agertuko zaigu.
    M. P. baldintzazkoa
        P. elkartua
  1. Delhi hiriko auzorik handiena den espazio horretan 150.000 lagun inguru bizi dira.
    M. P. erlatiboa
        P. elkartua
  1. Kamioiek egunero uzten dute zabortegian hiritik ekarritako zaborra, eta auzotarrek plastiko eta beira bilatzen dute, bizirauteko. M. P. erlatibozkoa
                  M. P. helburuzkoa
P. Elkartua, juntatua, emendiozkoa